Hymn "Gloria" stanowi swego rodzaju preludium do mszy św., w szczególny sposób do modlitwy eucharystycznej. Rozpoczyna się on oddaniem Bogu chwały, uwielbienia i dziękczynienia. Następnie zaś w sposób aluzyjny odnosi się do najważniejszych wydarzeń historii zbawienia: śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Odniesienie do śmierci Chrystusa zawiera się w nazwaniu Go Barankiem Bożym, który gładzi grzechy świata. W Ewangelii tak określił Chrystusa św. Jan Chrzciciel (J 1, 29. 35), a tytuł ten nawiązuje do złożonego w ofierze baranka paschalnego, którego krew ocaliła Izraelitów w Egipcie (por. Wj 12, 1-13) oraz do proroctwa Izajasza o cierpiącym Słudze Pańskim, prowadzonym jak baranek na rzeź (Iz 53, 7). Te obrazy biblijne wypełniły się w Jezusie Chrystusie w momencie Jego odkupieńczej męki. Natomiast odniesienie do zmartwychwstania Chrystusa zawiera się w tytułowaniu Go Panem (tytuł ten w Nowym Testamencie odnosi się do Chrystusa uwielbionego), Najwyższym oraz zasiadającym po prawicy Ojca. Jest to zatem nawiązanie do najważniejszych misteriów wiary, celebrowanych w liturgii.
Hymn jednakże odnosi się nie tylko do samego Chrystusa, lecz ma charakter trynitarny. W pierwszej części adresatem jest Bóg Ojciec, na końcu zaś wspomniany jest Duch Święty.
Chociaż hymn "Gloria" może być recytowany, należy jednak dać zdecydowane pierwszeństwo śpiewowi. Sama natura hymnu wskazuje na to, że powinien być on raczej śpiewany niż odmawiany.
Kolekta
Ostatnim elementem obrzędów wstępnych jest modlitwa zwana kolektą. Jest to bardzo stary element mszy św. w rycie rzymskim, najstarsze zachowane kolekty pochodzą z V w., wiele kolekt ułożonych w starożytności jest w obecnie stosowanym mszale rzymskim.
Nazwa "kolekta" pochodzi od łacińskiego czasownika colligere (zbierać) i można sens tej nazwy wytłumaczyć na dwa sposoby, niewykluczające się nawzajem. Jest to modlitwa początkowa, a zatem wypowiadana wówczas, gdy wszyscy są już zebrani razem (w starożytnym rycie rzymskim obrzędy wstępne były mniej rozbudowane niż obecnie, kolekta była zaraz po śpiewie na rozpoczęcie i po pozdrowieniu ludu przez kapłana). Inne wyjaśnienie, do dziś często powtarzane w katechezie liturgicznej, zaproponował Bernold z Konstancji. Kolekta jest modlitwą, która w pewien sposób zbiera razem te wszystkie modlitwy, z którymi każdy przychodzi na liturgię.
Kolekty są modlitwami poetyckimi, skomponowane są według zasad poetyki łacińskiej, co jednak trudno spostrzec w tłumaczeniach na języki narodowe. Pod względem struktury składają się z kilku elementów. Pierwszym elementem jest inwokacja, która może być prosta ("Boże") lub bardziej rozbudowana (np. "Wszechmogący, wieczny Boże"). Potem następuje odwołanie do jakiegoś przymiotu Boga, aspektu Jego działania lub do jakiegoś wydarzenia w historii zbawienia. Odwołanie to, choć nie jest to dla nas oczywiste, ma charakter dziękczynienia. W tradycji modlitwy hebrajskiej, z której przecież wywodzi się modlitwa chrześcijańska, dziękczynienie wyraża się poprzez wspominanie tego, co Bóg uczynił lub poprzez przywołanie jakiegoś przymiotu Boga. Następnie zostaje sformułowana prośba. Wyprowadzenie prośby z dziękczynienia jest bardzo charakterystyczną cechą tradycji modlitwy hebrajskiej, co zostało zachowane w wielu modlitwach liturgicznych rytu rzymskiego. Kolekta kończy się trynitarną konkluzją: adresatem modlitwy jest Bóg Ojciec, modlitwa jest zanoszona przez Chrystusa w Duchu Świętym.
Kapłan, recytując lub śpiewając kolektę, ma ręce rozłożone i nieco uniesione do góry. Jest to starożytny gest modlitewny, poświadczony tak w Starym, jak i w Nowym Testamencie (np. Wj 17, 11; Ps. 141, 2; 1 Tm 2, 8), wyrażający zarówno oddanie chwały Bogu jak też błaganie. W tradycji chrześcijańskiej interpretowano ten gest także jako nawiązanie do rozłożonych na krzyżu rąk Chrystusa.
Kolekta jest wprawdzie wykonywana przez samego kapłana, nie jest to jednak jego prywatna modlitwa. Całe zgromadzenie na końcu wypowiada "Amen", uznając w ten sposób modlitwę za swoją.
ks. Maciej Zachara MIC
Bądź miłosierny (17)

Czasopismo | Redakcja | Przyjaciele | Dystrybucja | Współpraca | Kontakt | Linki Strona główna | Wstecz | Do góry
Copyright © 2007 by Głos Karmelu, projekt i wykonanie serwisu: Indecity